Anket verileri Excel'e nasıl girilir? Kural basit: her katılımcıya bir satır, her soruya bir sütun. Birden çok seçenek işaretlenebilen bir soruda her seçenek kendi sütununu alır. İlk satıra kısa sütun adları yazılır, yanıtlar sayı kodlarıyla girilir ve ikinci bir sayfada her kodun ne anlama geldiği not edilir. Anket online yapıldıysa yanıtları elle yazmazsınız; dosyayı dışa aktarırsınız. Bu yazı, kâğıt formları tek tek bilgisayara geçiren tez öğrencileri ile hem kâğıt hem online yanıt toplayan okullar ve dernekler için yazıldı. Tablonun düzenini, kod kitabını, yazım hatalarını önleyen Excel ayarlarını, Sorveri.com'un dışa aktardığı dosyanın sütunlarını, iki kaynağı tek tabloda birleştirmeyi ve EĞERSAY ile PivotTable kullanarak ilk sayımları adım adım anlatıyoruz.
Kısaca
- Her kâğıt form bir satırdır. İlk sütuna formun üzerine de yazdığınız bir numara koyun; her soruya, birden çok seçenek işaretlenebilen sorularda da her seçeneğe bir sütun ayırın.
- Kodları ölçek sırasıyla verin: yüksek sayı her zaman “daha çok” anlamına gelsin. Ters yönlü maddeleri girerken değil, analizden önce yeniden kodlayın.
- Online yanıtlar için “Bireysel yanıtlar” sekmesindeki “Excel'e aktar” düğmesini kullanın. Sorveri.com yanıt başına bir satırlık bir dosya hazırlar ve indirme bağlantısını hesabınızın e-posta adresine gönderir; bağlantı 72 saat geçerlidir.
- Kâğıt ve online yanıtları birleştirecekseniz kâğıt formları dışa aktarılan dosyanın başlık satırının altına, aynı seçenek metinleriyle girin; bir “Kaynak” sütunu iki grubu ayırır.
Anket verilerinin Excel'e girilmesi: tablonun düzeni
Anket verilerinin Excel'e girilmesinde temel kural şudur: bir satır bir form, bir sütun bir sorudur. İlk sütunun adı “No” olsun ve her forma bir numara verin. Aynı numarayı kâğıt formun köşesine de yazın, örneğin kırmızı kalemle. Excel'de tuhaf görünen bir değeri böylece birkaç saniyede kâğıttaki asıl yanıtla karşılaştırırsınız.
İlk satır sütun adlarına ayrılır. Soru metnini buraya yazmayın; S1, S2, S3_1 gibi boşluksuz kısa adlar kullanın. Soru metinleri kod kitabına gider. Veriyi sonra SPSS programına taşıyacaksanız bu kural zorunlu hâle gelir: IBM'in SPSS belgelerine göre bir değişken adı harfle başlamalı, boşluk içermemeli ve en çok 64 bayt olmalıdır.
“Uygun olanların tümünü işaretleyin” diyen, birden çok yanıt verilebilen bir soruda her seçenek kendi sütununu alır. İşaretlenen seçeneğe 1, işaretlenmeyene 0 yazın. Soruyu hiç yanıtlamamış birinin bu sütunlarını boş bırakın. Aynı ölçekle yanıtlanan birkaç ifadeden oluşan bir matris sorusunda da her ifade ayrı bir sütundur.
Veri sayfasını temiz tutun: birleştirilmiş hücre, boş satır ya da boş sütun olmasın. Toplamları ve ortalamaları veri sayfasına değil, ayrı bir sayfaya yazın. Hem PivotTable hem SPSS, verinin tek bir başlık satırının altında kesintisiz bir blok olarak durmasını bekler.
Örnek veri sayfası (örnek veri; S3 sütunlarının ilk üçü gösterildi):
| No | S1 | S3_1 | S3_2 | S3_3 | S4_1 |
|---|---|---|---|---|---|
| 17 | 2 | 1 | 0 | 1 | 4 |
| 18 | 1 | 0 | 0 | 1 | 5 |
| 19 | 1 | (boş) | (boş) | (boş) | 3 |
17 numaralı katılımcı 3. sorunun birinci ve üçüncü seçeneğini işaretlemiş. 19 numaralı form ise bu soruyu yanıtlamamış birine ait: S3 sütunları 0 değil, boştur.
Kod kitabı: her sayının ne anlama geldiğini yazın
Kod kitabı, her sütunun hangi soruya karşılık geldiğini ve her sayının ne anlama geldiğini yazan ikinci bir sayfadır. Excel dosyanıza “Kod kitabı” adlı bir sayfa ekleyin ve her sütun için üç bilgi yazın: sütun adı, sorunun tam metni ve kodlar. Aylar sonra bulgular bölümünü yazarken S4_4'ün ne olduğunu bu sayfa söyler; danışmanınız da veriyi bu sayfayla okur.
Kodları ölçek sırasıyla verin: yüksek sayı her zaman “daha çok” anlamına gelsin, “Kesinlikle katılmıyorum” 1, “Kesinlikle katılıyorum” 5 olsun. IBM'in SPSS belgeleri de sıralı verileri sayı kodlarıyla göstermeyi daha güvenilir bulur. Ölçekte ters yönlü maddeler varsa bunları kod kitabında işaretleyin, ama girerken ters kodlamayın: kâğıtta ne işaretlendiyse onu yazın. Ters kodlamayı analizden önce tek seferde yapın. Nasıl yapılacağını Likert tipi ölçek puanlama yazısındaki “Likert tipi ölçek nasıl puanlanır?” başlığı anlatıyor.
Yanıtsız sorular için tek bir kural belirleyin. Excel'de sayım ya da ortalama yapacaksanız yanıtsız soruyu boş bırakın. 99 gibi bir kodu yalnızca veriyi SPSS'e taşıyacaksanız ve orada eksik değer olarak tanımlayacaksanız kullanın; Excel bu kodu gerçek bir yanıt gibi hesaba katar. 0'ı “yanıt yok” anlamında hiç kullanmayın, çünkü birden çok seçenek işaretlenebilen bir sorunun sütununda 0 “işaretlenmedi” demektir.
“Diğer” açıklamalarını ve açık uçlu soruların yanıtlarını kendi sütunlarına, yazıldıkları gibi girin. Bu metinleri sonra temalara ayırıp sayıya çevirirsiniz (açık uçlu yanıtları kodlama için ayrı yazımıza bakın). “Kod kitabı örneği” tablosunda cinsiyet seçenekleri, demografik sorular yazısındaki seçeneklerle aynıdır.
Kod kitabı örneği:
| Sütun adı | Soru (tam metin) | Kodlar |
|---|---|---|
| No | Form numarası (kâğıt formun üzerine de yazılır) | 1, 2, 3 … |
| S1 | Cinsiyetiniz | 1 = Kadın, 2 = Erkek, 3 = Belirtmek istemiyorum |
| S2 | Kaçıncı sınıftasınız? | 1 = 1. sınıf … 4 = 4. sınıf |
| S3_1 … S3_5 | Hangi hizmetleri kullanıyorsunuz? (Uygun olanların tümünü işaretleyin.) S3_1 Kütüphane, S3_2 Yemekhane, S3_3 Spor merkezi, S3_4 Sağlık merkezi, S3_5 Diğer | 1 = işaretlendi, 0 = işaretlenmedi |
| S3_D | “Diğer” seçeneğinin açıklaması | yazıldığı gibi |
| S4_1 … S4_6 | Katılma ifadeleri (Likert tipi ölçek) | 1 = Kesinlikle katılmıyorum … 5 = Kesinlikle katılıyorum; ters yönlü madde: S4_4 |
| S5 | Görüş ve önerileriniz | yazıldığı gibi |
| Yanıt yok | — | boş hücre<br>SPSS'e geçecekseniz 99 kullanıp orada eksik değer olarak tanımlayabilirsiniz; 99 içeren bir sütunun Excel'de ortalamasını almayın. |
Yazım hatalarını önleyin: veri doğrulama, bölmeleri dondurma, çift giriş
Elle girilen veride en sık görülen hata yanlış tuşa basmaktır: 4 yerine 44, beş noktalı bir ölçekte 6. Üç önlem bu hataların çoğunu yakalar.
-
Veri doğrulama. Ölçek sorularının sütunlarını seçin ve “Veri” sekmesinde “Veri Doğrulama”yı açın. “İzin Ver” listesinden “Tam sayı”yı, “Veri” kutusundan “arasında”yı seçin; en küçük değere 1, en büyük değere 5 yazın. Excel artık 6'yı kabul etmez. Metin girilecek sütunlarda “İzin Ver” listesinden “Liste”yi seçip izin verilen değerleri “Kaynak” kutusuna yazabilirsiniz; Türkçe bölge ayarlarında değerleri noktalı virgülle ayırın (Microsoft Destek: Hücrelere veri doğrulama uygulama).
-
Bölmeleri dondurma. A2 hücresini seçin, sonra “Görünüm” sekmesinde “Bölmeleri Dondur”u seçin. Yüzüncü forma geldiğinizde de başlık satırı ekranda kalır ve hangi sütunda olduğunuzu görürsünüz.
-
Çift giriş. En güvenli yol çift giriştir: formları iki kişi ayrı ayrı girer, iki dosya karşılaştırılır ve farklar kâğıt forma bakılarak düzeltilir. 200 hastanın doldurduğu anket formlarıyla yapılan bir çalışmada (Paulsen ve ark., 2012, PLoS One) işaretleme kutularında tek girişte 1.000 alanda 0,37, çift girişte 0,05 hata bulundu; çalışma küçüktür, sayı bir örnektir. Hepsini iki kez giremiyorsanız formların bir bölümünü yeniden girip karşılaştırın.
Online anket yanıtlarını Excel'e aktarma: Sorveri.com dosyasında ne var?
Anket online yapıldıysa yanıtları elle yazmayın: Sorveri.com yanıt başına bir satırlık bir Excel dosyası hazırlar. Sonuçlarda “Bireysel yanıtlar” sekmesini açın ve “Excel'e aktar” düğmesine tıklayın. Ekranda “Talebiniz işleniyor. Dosyanız oluşturulduğunda raporu içeren bir e-posta alacaksınız.” uyarısı çıkar. Dosya hazır olunca hesabınızın e-posta adresine “Excel raporunuz hazır” konulu bir e-posta gelir. İçindeki indirme bağlantısı 72 saat geçerlidir.
Dosyaya hangi yanıtların gireceğini filtre belirler. Filtre uygulamadıysanız dosyada yalnızca tamamlanan yanıtlar bulunur. Yarım kalan yanıtları da istiyorsanız bir filtre oluşturun ve “Yarım kalan yanıtları dâhil et” kutusunu işaretleyin. Uygulanmış bir filtre dosyayı da sınırlar: dosyada yalnızca filtreye uyan yanıtlar yer alır.
Dosyanın ilk satırı sütun başlıklarıdır, sonraki her satır bir yanıttır. İlk dokuz sütun yanıtı tanımlar ve başlıkları İngilizcedir: Status, Start date, Completion date, Completion time, Country name, City, Referrer, Collection method, Collection device. “Status” sütununda “Completed” ya da “Not completed” yazar. “City” sütunu boştur; şehir kaydedilmez.
“Completion time” süreyi sayı olarak değil, “5 minutes” gibi İngilizce sözcüklerle verir. Süreyi kendiniz hesaplayın: “Completion date” hücresinden “Start date” hücresini çıkarın ve sonucu 1.440 ile çarpın, örneğin =(C2-B2)*1440. Süre dakika olarak çıkar. Formül #DEĞER! hatası verirse hücreler metin olarak gelmiştir; önce tarihe çevirin. Sürelerde ortalama yerine medyana bakın (ORTANCA işlevi, İngilizce sürümde MEDIAN); sekmeyi açık unutan birkaç kişi ortalamayı şişirir.
Soru sütunları anketteki sırayla gelir ve her başlık soru metniyle başlar. Hücrede ne olduğu soru türüne göre değişir.
Soru türüne göre sütunlar:
| Soru türü | Sütunlar | Hücrede ne var |
|---|---|---|
| “Tek seçim” | bir sütun | seçilen seçeneğin metni |
| “Çoklu seçim” | her seçenek için bir sütun (“soru / seçenek” başlıklı) | 1 = seçildi, 0 = seçilmedi; soruyu yanıtlamamış kişide (soruyu boş geçtiyse ya da soru ona gösterilmediyse) boş |
| “Diğer” seçeneği | bir ek sütun | yazılan metin ya da “[Empty]” |
| “Matris: satır başına tek seçim” | her ifade için bir sütun | seçilen sütunun metni, örneğin “Katılıyorum” |
| “Likert ölçeği” | bir sütun | seçilen sayı |
| “NPS (0–10)” | iki sütun: puan ve “… / Group” | 0–10 arası puan; grup İngilizce yazılır: Promoter, Passive, Detractor |
| “Sıralama” | her madde için bir sütun | maddenin sırası ya da “[Not ranked]” |
| “Sabit toplam” | her madde için bir sütun | maddeye verilen puan |
| “Kısa metin”, “Uzun metin” | bir sütun | yazılan metin; satır sonları tek satırda birleşir |
| “Tarih” | bir sütun | yıl-ay-gün sırasıyla tarih, örneğin 2026-11-10 |
“HTML” öğesi de kendi metniyle bir sütun alır; “Bilgi metni” öğesinin sütunu yoktur.
Bu dosyada iki noktaya dikkat edin. Birincisi, “Tek seçim” ve matris yanıtları sayı olarak değil, metin olarak gelir. Ortalama almadan önce onları kod kitabınızdaki sayılara çevirin. Bunun için etiketlerle kodlarını yan yana yazdığınız küçük bir tablo hazırlayıp ÇAPRAZARA işleviyle (İngilizce sürümde XLOOKUP) her etiketin kodunu getirebilirsiniz. ÇAPRAZARA, Excel 2016 ve Excel 2019'da kullanılamaz; bu çeviriyi SPSS'te de yapabilirsiniz. İkincisi, sayı olması gereken sütunların (yaş, tutar, puan) gerçekten sayı olduğunu kontrol edin; hücrede uyarı işareti varsa sütunu seçip “Sayıya Dönüştür”ü seçin.
İki dışa aktarma daha vardır; bunları birbirine karıştırmayın. “Analiz” sekmesindeki “Excel'e aktar” düğmesi yanıt başına bir satır vermez, her sorunun sayılarını ve yüzdelerini gösteren bir özet dosyası verir. Bu dosya rapor tablolarınız için işe yarar, SPSS için yaramaz. “Bireysel yanıtlar” sekmesinde ayrıca “Tüm sonuçları CSV olarak dışa aktar” düğmesi vardır. Excel'de çalışacaksanız Excel dosyasını kullanın; CSV dosyası istatistik programlarına aktarmak içindir.
Kâğıt ve online yanıtları tek tabloda birleştirin
Hem kâğıt hem online yanıt topladıysanız iki kaynağı tek tabloda birleştirin. Diyelim ki bir derneğin üye anketinde 180 form toplantıda kâğıda doldurulmuş, öteki üyeler aynı anketi bağlantıdan yanıtlamış. En kolay yol, kâğıt formları dışa aktarılan dosyanın düzeninde girmektir. Online yanıtların dosyasını alın ve başlık satırını boş bir sayfaya kopyalayın; kâğıt formları bu sayfaya girersiniz.
“Tek seçim” ve matris yanıtlarını dosyadakiyle birebir aynı seçenek metinleriyle yazın. Yazım farkı çıkmasın diye bu sütunlara, seçenek metinlerini içeren bir “Liste” veri doğrulama kuralı koyun. Sonra kâğıt satırlarını online satırların altına yapıştırın ve “Kaynak” adlı bir sütun ekleyip her satıra “kâğıt” ya da “online” yazın. Sütunlara kısa ad verme ve metinleri sayıya çevirme işlerini iki tabloyu birleştirdikten sonra, iki kaynak için tek seferde yaparsınız.
Excel'de ilk anket analizi: EĞERSAY ve PivotTable
Tablo hazır olunca ilk iş, her seçeneği kaç kişinin seçtiğini saymaktır. Bunun için EĞERSAY işlevi ve PivotTable yeter.
EĞERSAY (İngilizce sürümde COUNTIF), bir aralıkta ölçüte uyan hücreleri sayar. =EĞERSAY(C2:C251;1) formülü C sütunundaki 1'leri sayar. Dışa aktarılan dosyada “Tek seçim” ve matris hücreleri metin olduğu için bu sütunlarda ölçüt de metin olur: =EĞERSAY(J2:J251;"Katılıyorum"). Türkçe bölge ayarlarında formülün parantez içindeki bölümleri noktalı virgülle ayrılır; formül hata verirse noktalı virgül yerine virgül deneyin. “Diğer” sütunundaki “[Empty]” hücreleri yanıt değildir: o sütunda dolu hücreleri sayarsanız herkesi saymış olursunuz.
PivotTable bir sütundaki her değeri tek bir tabloda sayar. Veri sayfanızdan bir PivotTable oluşturun (Microsoft Destek: Çalışma sayfası verilerini çözümlemek için PivotTable oluşturun). Soru sütununu önce “Satırlar”, sonra “Değerler” alanına sürükleyin. Sütun sayı içeriyorsa Excel toplam alır: 1–5 kodlu bir soruda kişi sayısı yerine kodların toplamını görürsünüz. “Değer Alanı Ayarları”nda “Değerleri Özetleme Ölçütü”nü “Say” yapın. Yüzde için “Değer Gösterimi”ni kullanın. Bu adlar Windows için Excel'dedir; Mac sürümünde bazıları farklıdır.
Birden çok seçenek işaretlenebilen bir soruda yüzdenin tabanı, soruyu yanıtlayan kişilerdir. Taban, o sorunun sütunlarında sayı bulunan satırların sayısıdır; seçeneğin payı, sütunundaki 1'lerin toplamının bu tabana bölümüdür. Tabanı =EĞERSAY(C2:C251;1)+EĞERSAY(C2:C251;0) formülüyle bulursunuz. Örneğin 250 formdan 240'ında soru yanıtlanmış ve 156 öğrenci “Kütüphane”yi işaretlemiş olsun: kütüphaneyi kullananların payı %65'tir, %62,4 değil (örnek veri). Seçeneklerin payları toplandığında %100'ü aşabilir; katılımcıların payı ile işaretlerin payı arasındaki farkı ayrı bir yazıda anlattık.
Analize SPSS'te devam edecekseniz
Analizi SPSS programında sürdürecekseniz bu yazıdaki düzenle kurduğunuz tablo hazırdır: sütun adları kısa, kodlar sayı, boş hücre “yanıt yok” anlamında (ya da 99 kod kitabında yazılı ve SPSS'te tanımlanmayı bekliyor) ve kod kitabı yerinde. Sorveri.com'dan SPSS programına doğrudan aktarım yoktur; Excel dosyasını SPSS programında açarsınız. Dışa aktarılan dosyadaki metin etiketlerini sayıya çevirmeyi, değer etiketlerini ve eksik değerleri tanımlamayı Excel'den SPSS'e veri aktarma yazısında adım adım anlattık.
Özetle
Anket verilerini Excel'e girmek altı adımdır. Her forma bir satır, her soruya kısa adlı bir sütun ayırın. Kod kitabını yazın. Veri doğrulama ve bölmeleri dondurmayla yazım hatalarını önleyin. Online yanıtları “Bireysel yanıtlar” sekmesinden dışa aktarın. İki kaynağı aynı başlık satırının altında birleştirin. İlk sayımları EĞERSAY ve PivotTable ile yapın; PivotTable'da “Say” ayarını unutmayın.
Sayılardan bulguya geçmek için anket analizi nasıl yapılır yazısına bakın. Anketi henüz kurmadıysanız anket oluşturma aşamaları sayfası soruları yazmaktan sonuçları incelemeye kadar yolu gösterir. Tez yazıyorsanız tez anketinizi online hazırlayın rehberi, soru formunun bölümlerini ve yanıtları Excel'e aktarmayı tek sayfada toplar.
Tez anketi rehberi: yanıtları Excel'e aktarma
Rehber, bir tez anketinin bölümlerinden örneklem büyüklüğüne ve yanıtları Excel'e aktarmaya kadar adımları tek sayfada toplar.
Rehberi okuyun